
Περίπου πριν τριάμιση - τέσσερα χρόνια, βρέθηκα με μια παλιά μου φίλη σε ένα σεμινάριο-επίδειξη Rejuvance (aka fingertip lift), απο την κα Ιλάειρα Μπουρατίνου, τη διευθύντρια της Ευρωπαϊκής Σχολής Σιάτσου
Είχαμε φτάσει αρκετά νωρίτερα, κι έτσι, μέχρι να έρθει η ώρα για το Rejuvance, αντί να χαζολογάμε προτιμήσαμε να πάμε να παρακολουθήσουμε μια άλλη ομιλία, σχετικά με τα φυτικά καλλυντικά.
Καθώς μπαίναμε στην αίθουσα όπου θα γινόταν η ομιλία, είχαμε κατά νου κάτι μεταξύ επιδείξεων της Avon (ναι οκ είμασταν βλαμμένες) ή στην καλύτερη περίπτωση παρουσιάσεις νέων, ωραίων, φυτικών και αγνών καλλυντικών.
Έμελλε να διαψευστούμε οικτρά και να βγούμε δυο ώρες αργότερα απο εκείνη την αίθουσα με κάτι μούτρα ως το πάτωμα και εντελώς φρικαρισμένες.
Γιατί θα μου πεις τώρα...
Ο συμπαθέστατος κύριος -του οποίου το όνομα ξεχνάω- δεν είχε καθόλου σκοπό να μας ενημερώσει για καινούρια, υπέροχα, φυτικά καλλυντικά σε ωραίες οικολογικές συσκευασίες.
Είχε σκοπό να μας μιλήσει για τα καλλυντικά και τα απορρυπαντικά που ήδη είχαμε σπίτι μας, που όλες χρησιμοποιούσαμε, που ψωνίζαμε φανατικά, και που κάναμε και τις ξύπνιες λέγοντας η μία στην άλλη: μα δεν είδες την καινούρια κρέμα που έβγαλε ο Τάδε πρώην φαρμακοποιός νυν σούπερ κατασκευαστής καλλυντικών, ή το απίθανο εκείνο σαμπουάν της Δείνα γνωστής φαρμακευτικής εταιρείας που κάνει ένα μαλλί τζάμι και είναι φυτικό;
Α, όλα κι όλα!
Μπορεί να είμασταν γυναίκες και δη καταναλώτριες, αλλά είμασταν ψαγμένες καταναλώτριες.
Ναι, τα ντουλάπια μας έσφυζαν απο κάθε είδους καλλυντικό, τα σαμπουάν και τα αφρόλουτρα παραταγμένα στη μπανιέρα μας σαν πολύχρωμα στρατιωτάκια μας έφτιαχναν το κέφι με τις μυρωδάτες σαπουνάδες τους, αλλά δεν είμασταν και αδιάφορες περί των οικολογικών, είχαμε καταναλωτική συνείδηση, δεν ψωνίζαμε με το κιλό ό,τι μας σέρβιραν οι διαφημίσεις, εμείς το ψάχναμε το πράγμα, προτιμούσαμε τα φυτικά, τα πιο αγνά προϊόντα, μια βόλτα σπίτι μας αρκούσε για να το δει ο καθένας.
Οι συσκευασίες των καλλυντικών μας είχαν πάνω όμορφες ζωγραφιές και εικόνες απο φύλλα ελιάς, ηλίανθους, ρόδια, ιβίσκους, τριαντάφυλλα, χαμομήλια, κερήθρες μελισσών, δροσερά αγγουράκια ή καταπράσινα δεντρολίβανα και τέτοια ωραία και φολκλορικά, οι αντηλιακές μας κρέμες περιείχαν νερά πηγής, οι κρέμες για τα μάτια μας ήταν θαυματουργές, εξαφάνιζαν τις σακούλες απο τα ξενύχτια, και οι οδοντόκρεμές μας διπλάσιο φθόριο και σόδα γιατί τα λευκά, υγιή δοντάκια ε, είναι αυτονόητο...
Επίσης είχαμε και τα γνωστά, εκπληκτικά σαμπουάν που δεν τσούζουν στα μάτια και δεν τρέχουν δάκρυα, ειδικά για χρήση το καλοκαίρι που θέλαμε τα μαλλάκια μας να είναι μαλακά και γυαλιστερά και μια και λουζόμασταν τουλάχιστον μια φορά τη μέρα μετά απ' τη θάλασσα και τα αλάτια δε θες τα μάτια σου να είναι κοκκινισμένα σαν του κόμη δράκουλα...
Άλλωστε, όλοι ξέρουμε πόσο αθώα και αγνά είναι αυτά, τα συγκεκριμένα σαμπουάν, απόδειξη πως τα συνιστούν για τα μωράκια και όλα σχεδόν περιείχαν χαμομήλι. Τι μεγαλύτερη απόδειξη απο αυτό;
Ακόμα και τα καθαριστικά που είχαμε στο σπίτι ήταν διαλεγμένα.
Τα υγρά για τα πιάτα φροντίζαμε να έχουν ωραίο άρωμα λεμονιού ή βατόμουρου ή πορτοκαλιού, τα προϊόντα για το σφουγγάρισμα να έχουν όσο πιο φυτικά συστατικά γίνεται (ξανά μανά τα πορτοκαλάκια, τα άνθη κερασιάς, τα λουλούδια των Άλπεων), τα μαλακτικά για τα ρούχα μας το ίδιο, ε εντάξει, είχαμε και καμιά χλωρίνη στο σπίτι (αυτήν ξέρετε, αυτήν εμπιστεύεστε), είχαμε φυσικά και κανένα αρωματικό χώρου αλλά και πάλι με φυτικά αρώματα, φυσικά κρεμούσαμε και καμιά βαπόνα στη ντουλάπα μας (ε, μη μας φαει τα μάλλινά μας ο σκόρος), το καλοκαίρι καίγαμε πλακέτες και φιδάκια για τα κουνούπια (ξέρεις πώς σε κάνουν τα κουνούπια άμα πλακώσουν όλα μαζί;) και ό,τι γενικώς έχει σπίτι του όλος ο κόσμος.
Είμασταν λοιπόν ψαγμένες και συνειδητοποιημένες καταναλώτριες.
Κούνια που μας κούναγε. Κοιμόμασταν τον ύπνο του δικαίου.
Ο συμπαθέστατος ομιλητής που σας έλεγα είχε πάνω στο γραφείο της αίθουσας μια στοίβα κυριολεκτικά απο πλαστικοποιημένες ετικέτες των πιο γνωστών και καθημερινών καλλυντικών και προΪόντων καθαρισμού.
Τα ξέραμε όλα. Τα είχαμε χρησιμοποιήσει όλα. Τα εμπιστευόμασταν όλα. Μερικά μάλιστα περισσότερο απο τα άλλα, σε σημείο που να βάζουμε το χέρι μας στη φωτιά....
Άουτς! Έμελλε να καούμε και μάλιστα να τσουρουφλιστούμε.
Μας μοίρασε από ένα μάτσο ετικέτες στον καθένα μας κι αφού καθίσαμε μας ρώτησε αν υπήρχε κάποιο προϊόν το οποίο δε γνωρίζαμε και δεν είχαμε χρησιμοποιήσει. Κανείς δε σήκωσε το χέρι του. Σας είπα, ήταν όλα γνωστά, πολυδιαφημισμένα, δοκιμασμένα και κάποια χρησιμοποιούνταν ακόμα κι απο τις μαμάδες μας την εποχή που είμασταν παιδιά.
Μας ρώτησε ποια απ' όλα χρησιμοποιούσαμε συχνά, πόσο τα εμπιστευόμασταν, ποια θεωρούσαμε πιο αγνά και φυτικά, ποια θα συστήναμε σε φίλους μας, ποια χρησιμοποιούσαμε ή θα χρησιμοποιούσαμε στα παιδιά μας.
Οι απαντήσεις αναμενόμενες. Όλοι οι παρευρισκόμενοι απάντησαν πάνω κάτω τα ίδια:
-Α, αυτό το χρησιμοποιώ χρόνια.
-Το τάδε είναι εκπληκτικο, το εμπιστεύομαι απόλυτα.
-Δεν υπάρχει καλύτερο καθαριστικό για τους λεκέδες.
-Εκείνο εκεί είναι ό,τι πρέπει για τα τζάμια. Τα κάνω μια φορά στις δεκαπέντε και ξενοιάζω.
-Το μαλακτικό αυτό είναι ό,τι καλύτερο έχω χρησιμοποιήσει. Τα ρούχα είναι πούπουλο και μοσχομυρίζουν.
-Τα παιδιά μου με αυτό το σαμπουάν τα λούζω. Φυσικά και χρησιμοποιώ και την τάδε παιδική κρέμα σώματαος, και το δείνα αφρόλουτρο για μωρά και το παραπέρα ταλκ όταν τους αλλάζω πάνες.
-Θαυμάσια κρέμα αυτή για τα μάτια. Απόλυτα φυτικά συστατικά και τρομερό αποτέλεσμα.
Στη συνέχεια μας ρώτησε αν θα τρώγαμε ποτέ κάτι που ξέραμε πως περιέχει παράγωγα πετρελαίου.
Τον κοιτάξαμε σα να ήταν ούφο.
Μας ρώτησε αν θα αλοιφόμασταν ποτέ με κάτι που περιέχει τοξικά.
Τώρα ψυλλιαζόμασταν πως ο τύπος είναι βαρεμένος.
Έπειτα μας ρώτησε αν θα βάζαμε πάνω στα παιδιά μας κάτι που θα παρέλυε για παράδειγμα το οπτικό τους νεύρο, έστω και για πέντε λεπτά.
Είμασταν πια σίγουρες πως ο τύπος ήταν για δέσιμο.
Μας κοίταξε για λίγο κι έπειτα μοίρασε στον καθένα μας μια λίστα που στη αριστερή της στήλη ειχε ένα κατεβατό με δυσκολοπρόφερτα συστατικά τα οποία μας θύμισαν μάθημα Χημείας στο Λύκειο.
Μας ρώτησε αν κανένα απο αυτά μας φαινόταν γνωστό. Χμ, ίσως κανά δυο αλλά και πάλι δεν είμασταν σίγουρες.
Έπειτα μας ζήτησε να γυρίσουμε τις ταμπελίτσες των προΪόντων στην πίσω όψη τους και να ρίξουμε μια ματιά στα συστατικά τους, αυτά που ήταν γραμμένα με ψιλά, δυσανάγνωστα γραμματάκια. Μας είπε να διαλέξουμε οποιοδήποτε συστατικό, στην τύχη και να ψάξουμε να το βρούμε στη λίστα που μας είχε προμηθεύσει.
Κι έπειτα να διαβάσουμε τι ακριβώς σημαίνει το αλαμπουρνέζικο για μας χημικό όνομα, πού χρησιμοποιείται και τι προκαλεί στο σώμα μας.
Η αίθουσα πάγωσε. Είχαμε σκύψει όλοι τα κεφάλια και κάναμε τη σύγκριση.
Σε λίγο ακούστηκαν οι πρώτες φωνές διαμαρτυρίας.
-Μα, δεν είναι δυνατό! Δηλαδή τι μας λέτε τώρα;
-Μα, όλα αυτά τα προϊόντα τα χρησιμοποιούμε χρόνια, κανείς μας δεν έπαθε τίποτα.
-Αν ισχύουν όλα αυτά που γράφονται εδώ ο κόσμος θα έπρεπε να πέφτει κάτω σαν κοτόπουλο όλη την ώρα. Θα έπρεπε να έχουμε όλοι γεμίσει καρκίνους και να τινάζουμε τα πέταλα με τη σειρά.
-Πώς γίνεται να είναι πραγματικότητα όλα αυτά; Εδώ βλέπω χημικά συστατικά στα παιδικά προϊόντα. Μα μιλάμε για παιδιά! Είναι δυνατό να επιτρέπεται απο τους Οργανισμούς Φαρμάκων, απο τους Νόμους, απο την Πολιτεία κάτι τέτοιο;
-Μα αν όλα αυτά είναι δηλητήρια, τότε πώς είναι δυνατό να παίρνουν οι εταιρείες άδειες για την παρασκευή τους;
-Άλλωστε δεν πρόκειται να τα φάμε όλα τούτα. Προϊόντα καθαρισμού και περιποίησης είναι, για όνομα του Θεού, πώς γίνεται να πάθει κανείς καρκίνο απο το σαμπουάν του;
Και τότε άρχισε το μάθημα Χημείας.
Το πρώτο που αναγκαστήκαμε να βάλουμε στη γκλάβα μας, παρόλο που μας δυσκόλευε πολύ να το κατανοήσουμε, ήταν πως όλα τα τοξικά δηλητήρια τα οποία διαβάζαμε στις ετικέτες, λειτουργούσαν αθροιστικά στον οργανισμό μας.
Χμ... αθροιστικά.
Τι παει να πει τούτο πάλι; Θ' αρχίσουμε και μαθηματικά τώρα εκτός απο τη χημεία εδώ πέρα;
Αθροιστικά παει να πει σε απλά ελληνικά, πως δεν είναι λες και κατεβάζουμε ένα μπουκάλι παραθείο ή ένα μπουκάλι πετρέλαιο που μπορεί να μας στείλει στα θυμαράκια σε χρόνο ντε τε.
Αθροιστικά παει να πει ότι οι συγκεντρώσεις των τοξικών στα αθώα κατά τα άλλα καλλυντικά και καθαριστικά μας είναι σε μικρές, ίσως απειροελάχιστες ποσότητες, τέτοιες που οι Διεθνείς Κανονισμοί να επιτρέπουν τη χρήση τους.
Αυτό που κανείς μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν μας είχε εξηγήσει ποτέ, ήταν πως ναι μεν οι ποσότητες είναι τέτοιες που να μην επιφέρουν άμεσα καρκινογενέσεις, ασθένειες, θανάτους, αλλά πως μια και το δέρμα μας (το οποίο είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματός μας) έχει την ικανότητα να απορροφά και να συγκρατεί ουσίες, συσσωρεύει αθροιστικά όλα αυτά τα τοξικά.
Κι αυτό σε ακόμη πιο απλά ελληνικά σημαίνει πως ναι, δε θα πεθάνετε με τη μία, δε θα τα τινάξετε καθώς θα βουρτσίζετε τα δόντια σας, ούτε καθώς θα λούζετε τα μαλλιά σας, ούτε καθώς θα σφουγγαρίζετε ή θα πλένετε τα πιάτα σας.
Όμως συν τω χρόνω και με την καθημερινή χρήση (θυμηθείτε, δε μιλάμε εδώ για εξειδικευμένα καλλυντικά προϊόντα τα οποία χρησιμοποιεί κανείς μια φορά στις χίλιες -βλέπε σέρουμ λάμψης-), τα τοξικά αυτά, αθροιστικά συσσωρευμένα στους ιστούς και τα όργανα του σώματός σας, είναι πολύ πιθανό να επιφέρουν απο αλλεργίες και απλές ασθένειες, μέχρι ανίατες ασθένειες, μόνιμες βλάβες σε όργανα και θάνατο.
Χμ... κάπως βαρύ να το χωνέψει κανείς όλο τούτο ε;
Και σε μας έτσι είχε κάτσει τότε. Βαρύ σαν γουρουνόπουλο στη σούβλα. Αλλά ξεροκατάπιαμε με το ζόρι και σφίξαμε τα δόντια γιατί είχε και συνέχεια.
-Αν ισχύουν όλα τούτα, ρώτησα εγώ, τότε πώς είναι δυνατό να μη τα γνωρίζει το καταναλωτικό κοινό; Πώς είναι δυνατό να μην έχουν γίνει ανάλογες μελέτες, και το κυριότερο πώς γίνεται να δίνονται άδειες για τη χρήση τους, ή πώς κατοχυρώνονται νομικά οι παρασκευαστικές εταιρείες;
Η απάντηση ήταν δυστυχώς απλή. Όπως κατοχυρώνονται νομικά και οι καπνοβιομηχανίες αφού αναγράφουν πως το κάπνισμα βλάπτει την υγεία μας.
- Ναι, αλλά τα καλλυντικά και τα προϊόντα καθαρισμού δεν αναγράφουν κάτι τέτοιο.
- Όχι δεν το αναγράφουν, κι αυτό γιατί το ποσοστό των τοξικών ουσιών είναι σε τέτοια μεγέθη που οι Διεθνείς Οργανισμοί Φαρμάκων και τα Υπουργεία Υγείας να επιτρέπουν τη χρήση τους.
Επιπλέον, η νομική τους κάλυψη είναι η αναγραφή των συστατικών τους.
Κάθε προϊόν που προορίζεται για χρήση απο τον άνθρωπο είναι υποχρεωτικό να αναγράφει τα συστατικά του. Κι όχι μόνο αυτά που διαβάζετε μπροστά στη συσκευασία. Όχι για παράδειγμα μόνο το "κρέμα ημέρας με εκχύλισμα αμαμηλίδας", αλλά τα πλήρη συστατικά του προϊόντος, τα οποία βρίσκονται συνήθως είτε πίσω απο την ετικέττα ή συνηθέστερα στο πίσω μέρος της συσκευασίας, με ψιλά γράμματα και χρησιμοποιώντας τη χημική ονομασία των συστατικών που κανείς μεν δεν γνωρίζει την ακριβή σημασία τους, αλλά μπορεί αν θέλει και έχει τη διάθεση να ψάξει και να βρει τι ακριβώς σημαίνει EDTA, DEA, Isopropyl alcohol, Acetate, Floride, Mineral Oil, PVP, Cabaryl, EBDCs, D-limonele, Perfum, Butyl Paraben, Calcium Disodium, και όλα τα συναφή.
Τέλος, το σημαντικότερο όλων είναι πως κανείς δε θα σας πει τη μαγική λεξούλα: αθροιστικά.
Κανείς δε θα σας εξηγήσει τι σημαίνει αυτό και πώς λειτουργεί.
Η ομιλία, που πλέον είχε γίνει συζήτηση και μάλιστα έντονη, συνεχίστηκε περίπου μία ώρα.
Η δική μας καράφλα κράτησε πολύ περισσότερο.
Αργότερα είμασταν στο Rejuvance, κι ενώ παρακολουθούσαμε τα μαγικά χέρια της Ιλάειρα να εξασκούν την τεχνική του, διαβάζαμε ξανά και ξανά τη λίστα και ψιθυρίζαμε η μια στην άλλη:
-Δέσποινα, παει η καινούρια μάσκαρα του Ντιόρ... Ρε πούστη, πριν μια βδομάδα την πήρα και την πλήρωσα χρυσάφι γαμώτο.
-Γιατί εμένα η καινούρια κρέμα νυχτός; Και τη θεωρούσα και κορυφαία.
-Θα πετάξω δηλαδή και κείνη την εκπληκτική κρέμα σώματος του Hungaro; Δε το πιστεύω ρε...
-Ή μήπως το τρομερό αφρολουτράκι μου με το εκπληκτικό άρωμα φράουλας; Γαμώτ..
Γυρνώντας αργότερα σπίτι της η καθεμιά, βουτήξαμε τα καλλυντικά και τα καθαριστικά μας κι αρχίσαμε να διαβάζουμε σα μανιακές τις ετικέτες και τα ψιλά γράμματα.
Τώρα όλα αυτά δε μας φαίνονταν κινέζικα, ούτε προχωρημένη Χημεία. Τώρα είχαν όνομα, τώρα ξέραμε...
Βούτηξα μια μεγάλη σακούλα σκουπιδιών και με βαριά καρδιά άρχισα να εξφενδονίζω μέσα καλλυντικά, κρέμες προσώπου, κρέμες σώματος, σαμπουάν, μαλακτικές, αφρόλουτρα, υγρά πιάτων, υγρά για σφουγγάρισμα, υγρά για τα τζάμια, σπρέι γυαλιστικά για τα έπιπλα, χλωρίνες, αποσμητικά χώρου...
Το σπίτι μου άδειασε. Μου έμεινε μονάχα ένα μοσχοσάπουνο Ερμής. Δεν είχα κρατήσει το περιτύλιγμά του για να διαβάσω τα συστατικά του κι επιπλέον έπρεπε με κάτι κάνω μπάνιο.
Ένιωθα σαλταρισμένη.
Πήρα τη Δέσποινα τηλέφωνο.
-Έλα ρε μαλάκα. Τα πέταξα όλα.
-Τι όλα;
-Όλα σου λεω. Δεν έχω ούτε υγρό για τα πιάτα. Ένα σαπουνάκι μου 'μεινε μονάχα.
-Ωχ... τι να πώ ρε φιλενάδα.
-Τι να πεις... μου κακοφαίνεται ρε γαμώτο. Τόσα λεφτά πεταμένα.
-Κι εκείνη την εκπληκτική κρέμα σώματος ρε; Την πέταξες και κείνη;
-Δέσποινα, μη με ταράζεις. Ναι και κείνη. Το θέμα είναι τι θα κάνουμε απο δώ και πέρα. Τι σκατά θα κάνουμε; Θα πλένουμε με πράσινο σαπούνι και θα λουζόμαστε και με αυτό; Με τι θα κάνουμε μπάνιο; Τι διάτανο θα βάζουμε στη μάπα μας; Θα βγαίνουμε έξω χωρίς αντιηλιακή κρέμα; Και πώς θα καθαρίζουμε το σπίτι; Και δε θα βάζουμε άρωμα; Όλα γύρω είχαν τα διαολοπετροχημικά που γράφει η λίστα. Κι είμαι σίγουρη πως αν ψάξω θα βρω κι άλλα...
Το τι κάναμε, εγώ κι η κολλητή μου, είναι μια άλλη ιστορία, την οποία ίσως μοιραστώ αργότερα μαζί σας.
Το αν μας θεωρήσαν κατά καιρούς γραφικές και ούφο όσοι προσπαθήσαμε να τους ενημερώσουμε για τα παραπάνω, είναι επίσης μια άλλη ιστορία.
Εδώ θέλω να προσπαθήσω να κάνω μια όσο πιο πλήρη καταγραφή μπορώ (με τα στοιχεία που έχω στη διάθεσή μου), για τα τοξικά συστατικά των απλών, καθημερινών προϊόντων που όλοι χρησιμοποιούμε και που δυστυχώς οι περισσότεροι εμπιστευόμαστε.
Τονίζω:
Δε θα προτείνω σε κανέναν να κάνει αυτό που έκανα εγώ.
Να πάρει δηλαδή μια σκουπιδοσακούλα και να σαβουρδιάσει μέσα όλα του τα πράγματα.
Ξέρω πως είναι τραβηγμένο και πως δε μπορεί να πειστεί κανείς να το κάνει.
Ούτε θα σας υποδείξω ποια προϊόντα να αγοράσετε και ποια να αποφύγετε.
Δε θα κάνω καν αναφορές σε γνωστές μάρκες και εταιρείες.
Δε θα χρειαστεί. Αυτό θα το κάνετε μόνοι σας. Θα γυρίσετε τις ετικέττες και τα κουτάκια στο πίσω μέρος και θα διαβάσετε εκείνα τα αλαμπουρνέζικα, ψιλά γραμματάκια.
Και θα βγάλετε μόνοι σας τα συμπεράσματά σας. Και θα πράξετε κατά πως κρίνετε εσείς.
Ξέρω πως το μεγαλύτερο πρόβλημα γύρω μας είναι πως ακούμε τόσο συχνά τις λέξεις "χημικό","συνθετικό" και "τοξικό", που έχουν χάσει πια το νόημά τους.
Θέλω μόνο να θυμίσω σε όλους σας πως η λέξη ΤΟΞΙΚΟ σημαίνει ΔΗΛΗΤΗΡΙΩΔΕΣ.
Αυτά για την Εισαγωγή.
Το πρώτο... μάθημα Χημείας θα ακολουθήσει στη συνέχεια.











